"Als je spaart, draag je bij aan de economische crisis en ben je een dief van je eigen portemonnee", zijn twee veelgehoorde bezwaren tegen sparen. De waarheid is genuanceerder: voor sommige mensen is het juist  verstandig om meer geld opzij te leggen. Anderen daarentegen, mogen best wat meer uitgeven.

"Nederlandse burgers hebben de economie kapotgespaard", kopte onlangs een groot aantal media. Tegelijkertijd maakte het CBS bekend dat onze spaartegoeden naar een nieuw record zijn gestegen. Hiermee lijkt de schuld van de crisis bij de spaarzame Nederlander te worden neergelegd. Het moet niet gekker worden!

Dat mensen bij economisch laagtij sparen is niet nieuw. Omdat veel mensen geen idee hebben wat alle nieuwe overheidsmaatregelen en –bezuinigingen voor hen gaan betekenen, houden ze nog eens extra de hand op de knip. Inmiddels hebben we het effect van alle maatregelen op ons loonstrookje  gezien. Daardoor zijn we met z'n allen weer wat meer gaan uitgeven.

Maar is dat nu goed of slecht nieuws?

Economisch herstel

Een modieus argument tegen sparen is dat dit het economisch herstel tegenhoudt. We moeten juist meer geld gaan uitgeven om zo de economie weer op gang te brengen. Macro-economisch, dat wil zeggen: voor alle Nederlanders samen, klopt dit wel. Maar het hangt nou maar net af van uw persoonlijke situatie of meer geld uitgeven wel verstandig is. Daarnaast lopen we door onze toch al grote schuldenlast het risico dat we op termijn in een nieuwe crisis terecht gaan komen.

Geleende welvaart

Ondanks de (record)hoogte van onze spaartegoeden zijn we de afgelopen decennia langzaam maar zeker opgeschoven van een spaarcultuur naar een leencultuur. Het aantal huishoudens met problematische schulden stijgt al jaren en is opgelopen naar zo’n 600.000. De instroom in schuldhulpverlening is in een paar jaar tijd verdubbeld naar 76.000 gevallen per jaar. Veertig procent van de huishoudens spaart te weinig.

De afgelopen decennia is lenen steeds meer de norm geworden. Vroeger leenden we alleen voor ons huis; de trend is dat we ook zijn gaan lenen voor consumptiegoederen of zelfs vakanties. We zijn gaan lenen om onze toegenomen welvaart te bekostigen.

Nederlanders veel rijker?

Tegenover al die nieuwe leningen staat echter steeds meer bezit. Het gezamenlijke netto vermogen van alle Nederlanders is de afgelopen twee decennia sterk gegroeid. Is er dan toch niets aan de hand?

Zo simpel is het niet: de vermogensgroei zit vooral bij vijftigplussers en is met name te danken aan de sterk gestegen huizenprijzen van de afgelopen twintig jaar.

Dertigers en veertigers hebben juist een lager netto vermogen dan hun leeftijdsgenoten van twintig jaar geleden, terwijl dit toch de groep is die het hardst wordt geraakt door maatregelen op het terrein van pensioen en zorg. 

Voor onze spaartegoeden geldt hetzelfde als voor onze vermogens: ook hier bestaat een tweedeling. Sommige mensen sparen voldoende – of zelfs te veel. Anderen daarentegen, sparen (veel) te weinig.

Dief

Wilt u achterhalen tot welke groep u behoort? Houd er dan rekening mee dat sparen niet altijd loont. Bij een spaarrente van 2 procent stijgen de prijzen harder dan uw banksaldo. Met andere woorden: uw geld wordt alleen maar minder waard. Spaarzame mensen zijn dus een dief van de eigen portemonnee, wordt wel gezegd.

Maar maakt u al uw geld op en de wasmachine gaat kapot, dan moet u misschien geld lenen en bent u nóg duurder uit. Niet sparen is dan ook geen goed idee.

Vuistregels

Aan sparen zitten voor- en nadelen. Niet of te weinig sparen is onverstandig. Te veel sparen valt ook niet aan te raden: u moet natuurlijk ook gewoon van uw geld kunnen genieten!

Maar wat moet u als individuele consument nu doen? Sparen of toch iets meer genieten?

Kunt u het zich veroorloven, dan is het verstandig een financieel plan te laten maken en te bekijken hoe u uw vermogen het best kunt laten renderen en wanneer u het kunt gaan opmaken.

Voor wie daar geen tijd of geld voor (over) heeft een paar eenvoudige vuistregels:

  • Zorg ervoor dat u voldoende achter de hand hebt om grote onverwachte uitgaven op te vangen.
  • Als u moeite hebt om maandelijks geld opzij te zetten, laat het dan automatisch overboeken naar een spaarrekening. Sparen voor een speciaal doel, bijvoorbeeld voor een vakantie of nieuwe keuken, gaat het beste op een aparte rekening.
  • Als u belegt, doe dat dan met geld dat u niet per se nodig hebt en spreid uw risico’s.
  • Verkeert u in de gelukkige omstandigheid dat u over meer vermogen  beschikt dan u nodig hebt? Geniet er dan van en maak het op.

Met deze vuistregels voorkomt u de meestvoorkomende financiële problemen. Daarmee doet u niet alleen uzelf een plezier, maar ook de economie!